نقض در نقض حكم به انتزاع يد خواندگان از 4 دانگ مشاع از 6 دانگ سرقفلي 1- دادنامه شماره 728 – 13/6/38 شعبه 711 دادگاه عمومي حقوقي تهران: «... حكم بر انتزاع يد خوانده از چهار دانگ مشاع از شش دانگ سرقفلي يك باب مغازه فوق‌التوصيف و وضع يد خواهان بر آن صادر و اعلام مي‌گردد...» 2- دادنامه شماره 081 – 21/2/48 شعبه هشتم دادگاه تجديدنظر استان تهران ضمن نقض دادنامه بدوي: «... انتزاع يد چهاردانگ مشاع از شش دانگ سرقفلي مغازه وجهه قانوني ندارد....». 3- دادنامه شماره 8431/5 – 4/9/58 شعبه پنجم تشخيص ديوانعالي كشور ضمن نقض دادنامه تجديدنظر: «... انتزاع يد متعرضين نسبت به چهار دانگ مشاع (با رعايت ماده 34 قانون اجراي احكام مدني) از مغازه مزبور وفق مقررات صدور يافته و نقض آن از ناحيه دادگاه تجديدنظر وجهه قانوني ندارد...». اكنون نظر خوانندگان محترم را به آراء صادره جلب مي‌نماييم: 1- دادنامه شماره 728 – 13/6/38 شعبه 711 دادگاه عمومي حقوقي تهران: خواهان دعوا «ع – د» با وكالت «ا – ا» به طرفيت «ع» و «ح» شهرت هر دو «ق» به خواسته صدور حكم مبني بر انتزاع يد خواندگان از چهار دانگ مشاع از شش دانگ سرقفلي يك باب مغازه (نمايشگاه اتومبيل ...) جزء پلاك ثبتي شماره ... فرعي از ... اصلي بخش هفت تهران و وضع يد خواهان بر چهار دانگ مشاع از ششدانگ ملك موصوف با احتساب خسارات دادرسي مي‌باشد. وكيل خواهان مستند دعوا را فتوكپي مصدق مبايعه‌نامه بدون تاريخ و مفاد ظاهر آن و همچنين آراء صادره از شعبه 911 دادگاه عمومي حقوقي تهران به شماره دادنامه‌هاي ... موضوع پرونده‌هاي كلاسه‌هاي ... و ... قرار داده است. آقاي دكتر «م – ا» به وكالت از خواندگان به شرح لايحه تقديمي ثبت شده به شماره 6151 مورخ 71/6/38 در دفاع از دعواي مطروحه مدعي صوري بودن مبايعه‌نامه منعقد في مابين خواهان و «ع – ق» راجع به معامله چهار دانگ سرقفلي ملك موصوف شده و استناد وكيل خواهان به مبايعه‌نامه پيوست دادخواست و دادنامه‌هاي صادره از شعبه 911 را نادرست دانسته است. دادگاه بنا به ضرورت اطلاع از محتويات پرونده‌هاي استنادي با مطالبه آن از شعبه 911 گزارشي تهيه نموده كه پيوست پرونده مي‌باشد. دادگاه با توجه به محتويات پرونده و تدقيق در مستندات ابرازي وكلاي طرفين و توجها به گزارش تهيه شده از پرونده‌هاي استنادي و مفاد آراء صادره از شعبه 911 صرف‌نظر از اينكه حسب آراء صادره از شعبه 911 دادگاه عمومي حقوقي تهران صوري بودن مبايعه‌نامه موصوف، دليل و مدركي جهت اثبات ادعاي خود ابراز ننموده و نظر به اينكه حسب مدلول اصلي فقهي اصاله الصحه و مفاد ماده 322 قانون مدني هر معامله كه واقع شده باشد محمول بر صحت است مگر اينكه فساد آن معلوم شود؛ لذا دفاعيات معنونه وكيل خواندگان را مؤثر در مقام ندانسته و با احراز مالكيت خواهان بر چهار دانگ مشاع از شش دانگ سرقفلي ملك موصوف و تصرف خواندگان بر ملك مورد ترافع، خواسته خواهان را موجه و ثابت تشخيص و به استناد مواد 491، 891، 515 و 915 قانون آيين دادرسي دادگاه‌هاي عمومي و انقلاب در امور مدني مصوب 97 حكم به انتزاع يد خواندگان از چهار دانگ مشاع از شش دانگ سرقفلي يك باب مغازه فوق‌التوصيف و وضع يد خواهان بر آن صادر و اعلام مي‌دارد همچنين حكم به محكوميت خواندگان به پرداخت مبلغ شش هزار ريال از بابت هزينه دادرسي و همچنين پرداخت حق‌الوكاله وكيل طبق تعرفه قانوني صادر و اعلام مي‌دارد. اين رأي حضوري است و ظرف بيست روز از تاريخ ابلاغ قابل تجديدنظر در محاكم تجديدنظر استان تهران مي‌باشد./الف 2- دادنامه شماره 081 – 21/2/68 شعبه هشتم دادگاه تجديدنظر استان تهران: تجديدنظرخواهي آقايان «ح» و «ع – ق» نسبت به دادنامه شماره 728 – 13/2/38 شعبه 711 دادگاه عمومي حقوقي تهران در پرونده كلاسه 38/465 آن دادگاه كه به موجب آن حكم به انتزاع يد خواندگان از 4 دانگ مشاع از شش دانگ سرقفلي يك باب مغازه و وضع يد خواهان بر آن صادر و اعلام شده و نيز نامبردگان به پرداخت خسارت دادرسي نيز محكوم شده‌اند وارد است. اولا انتزاع يد چهار دانگ مشاع از شش دانگ سرقفلي مغازه وجهه‌ي قانوني ندارد. سرقفلي حق مالي است كه با برقراري رابطه استيجاري با مالك عين مستأجره براي مستأجر به وجود آمده يا مي‌آيد لذا به نظر اين دادگاه مقصود انتزاع يد خواندگان از عين مستأجره بوده در اين صورت اجراي چنين حكمي ممكن نيست بلكه به فرض صحت دعوا مي‌بايست دادگاه مطابق ماده 34 قانون اجراي احكام خواندگان را از كل ملك خلع يد بنمايد. ثانياً خلع يد خواهان بر 4 دانگ ملك عين مستاجره نيز خلاف قانون است مطابق ماده استنادي از يك‌سو تصرف محكوم‌له در ملك خلع يد شده مشمول مقررات املاك مشاعي است از سوي ديگر هيچ شريكي نمي‌تواند بدون اذن به خارج از حدود اذن در مال شركت تصرف نمايد بنابراين خلع يد خواهان بر عين مستأجره بدون اذن و اجازه شريك مشاعي دو دانگ ديگر خلاف ماده 185 قانون مدني است. بنابراين و قطع نظر از صحت و سقم ادعاي خواهان در خصوص مالكيت وي بر چهار دانگ مشاع از منافع عين مستأجره اختلاف دعوا به كيفيت مطروحه قابليت استماع نداشته و موضوع اقتضاي ورود در ماهيت را نداشته حكم تجديدنظر خواسته كه هم بر خلع يد و بر وضع يد صادر شده مخدوش تشخيص و مستنداً به ماده 853 قانون آيين دادرسي مدني نقض و در اصل موضوع قرار عدم استماع دعوا به كيفيت مطروحه صادر اعلام مي‌گردد. اين رأي قطعي است./ز 3- دادنامه شماره 8431/5 – 4/9/58 شعبه پنجم تشخيص ديوانعالي كشور: آقاي «ع – د» با وكالت آقاي «ا – ا» دادخواستي به طرفيت آقايان «ع» و «ح» هر دو نفر «ق» به خواسته تقاضاي صدور حكم بر وضع يد خواهان بر چهار دانگ از ششدانگ مشاع سرقفلي نمايشگاه اتومبيل ... جزء پلاك ثبتي ... فرعي از ... اصلي بخش هفت تهران و انتزاع يد خواندگان از چهار دانگ سرقفلي نمايشگاه با احتساب خسارات وارده تقديم داشته و به شرح دادخواست تقديمي اشعار داشته حسب ظهر مبايعه‌نامه استنادي مالكيت خواهان بر چهار دانگ مشاع سرقفلي مطابق دادنامه قطعي شماره 24 و 14 – 22/1/38 تثبيت شده تقاضاي وضع يد بر مورد خواسته و انتزاع يد خواندگان از چهار دانگ از ششدانگ سرقفلي نمايشگاه را خواستار گرديده، شعبه 711 دادگاه عمومي تهران به موجب دادنامه شماره 728 – 13/6/38 با ملاحظه پرونده استنادي شعبه 911 دادگاه عمومي تهران و مفاد راي صادره با احراز مالكيت خواهان بر چهار دانگ مشاع از ششدانگ سرقفلي ملك موصوف و تصرف خواندگان بر ملك مورد ترافع دعوي خواهان را موجه دانسته و حكم به انتزاع يد خواندگان از چهار دانگ مشاع از ششدانگ سرقفلي يك باب مغازه فوق‌التوصيف و وضع يد خواهان بر آن صادر و خواندگان را مضافاً به پرداخت هزينه دادرسي و خسارت حق‌الوكاله در حق خواهان محكوم كرده است. شعبه هشتم دادگاه تجديدنظر استان تهران حسب دادنامه شماره 081 – 21/2/48 اعتراض محكوم‌عليهما را نسبت به دادنامه اوليه وارد دانسته و به اين استدلال كه انتزاع يد از چهار دانگ مشاع از ششدانگ مشاع سرقفلي مغازه وجهه‌ي قانوني نداشته و سرقفلي حق مالي است كه بر عين مستأجره به وجود آمده به فرض صحت دعوي مي‌بايست ماده 34 قانون اجراي احكام مدني مورد لحاظ واقع مي‌گرديد و خواندگان از كل ملك خلع يد شوند به‌علاوه خلع يد بر عين مستأجره بدون اذن و اجازه شريك مشاعي دو دانگ ديگر خلاف ماده 185 قانون مدني است با وصف مذكور ادعاي خواهان را در خصوص مالكيت وي بر چهار دانگ مشاع از منابع عين مستاجره به كيفيت مطروحه قابل استماع تشخيص نداده با نقض دادنامه معترض‌عنه قرار عدم استماع دعوي خواهان را صادر كرده است آقاي «هـ - ف» به وكالت از طرف آقاي «ع – د» نسبت به دادنامه صادره از شعبه هشتم دادگاه تجديدنظر استان تهران اعتراض و اعمال تبصره 2 ماده 81 قانون اصلاح قانون تشكيل دادگاه‌هاي عمومي و انقلاب را خواستار شده و به خلاصه اشعار داشته با احراز مالكيت موكل بر چهار دانگ مشاع از ششدانگ مشاع ملك متنازع فيه كه برابر دادنامه قطعي شعبه 911 دادگاه عمومي تهران محرز شده حكم به وضع يد به قدرالسهم و انتزاع يد خواندگان صحيح صادر شده و تعبير و تفسير انتزاع يد به خلع يد در دادنامه دادگاه تجديدنظر خلاف بوده وضع يد كه همان تسليط يد در حق انتفاع است حق مالي است كه معلق به اعتبار مالكيت مالك بر عين است؛ در نتيجه نقض دادنامه معترض عنه و تأييد دادنامه مرحله بدوي را خواستار شده است. هيأت شعبه در تاريخ بالا تشكيل گرديد پس از قرائت گزارش آقاي «ح – ا» عضو مميز و اوراق پرونده مشاوره نموده چنين رأي مي‌دهد. بسمه تعالي رأي: اعتراض معترض آقاي «ع – د» نسبت به دادنامه تجديدنظر خواسته وارد است زيرا با توجه به دلايل اقامه شده از ناحيه خواهان دعوي و نظر به اينكه انتقال چهار دانگ از مغازه مورد دعوي به موجب رأي صادره از شعبه 911 دادگاه عمومي تهران تاييد شده دادنامه شماره 728 – 13/6/38 شعبه 711 دادگاه عمومي تهران داير به انتزاع يد متصرفين نسبت به چهار دانگ مشاع از مغازه مزبور وفق مقررات صدور يافته و نقض آن از ناحيه دادگاه تجديدنظر استان تهران وجهه‌ي قانوني ندارد. بنا به مراتب مستنداً به تبصره 2 ماده 81 قانون اصلاح قانون تشكيل دادگاه‌هاي عمومي و انقلاب ضمن نقض دادنامه معترض‌عنه دادنامه بدوي با رعايت ماده 34 قانون اجراي احكام مدني ابرام مي‌شود. اين رأي قطعي است./ح